W 1985 roku Jan Jarczyk zamieszkał na stałe w Kanadzie, rozpoczynając nowy, najdłuższy etap swojej kariery artystycznej. Od 1990 roku był związany z McGill University w Montrealu (wcześniej pracował w Concordia University), gdzie wykładał harmonię i aranżację oraz prowadził zajęcia praktyczne. Z czasem stał się jedną z istotnych postaci tamtejszego środowiska akademickiego, kształcąc kolejne pokolenia kanadyjskich muzyków jazzowych.
W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych regularnie przyjeżdżał do Polski. Wydawał tu część swoich płyt, prowadził warsztaty i współpracował z polskimi muzykami. Jego aktywność koncertowa była jednak podporządkowana pracy kompozytorskiej i pedagogicznej. W tym okresie wyraźnie przesunął akcent swojej działalności z intensywnego koncertowania na tworzenie, eksperyment i dydaktykę. Nagrywał wtedy, gdy pojawiała się ku temu artystycznie uzasadniona okazja.
W Kanadzie rozwijał indywidualny język kompozytorski, wykraczający poza klasyczne ramy stylistyki jazzowej. Interesowała go forma, architektura utworu oraz relacja między zapisem a improwizacją. Jego twórczość z tego okresu obejmuje zarówno projekty kameralne, jak i realizacje z większymi składami.
W 2001 roku zdobył I nagrodę za kompozycję podczas Festival International de Jazz de Montréal. W 2011 roku został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Istotnym momentem w jego międzynarodowej obecności był udział w albumie Meeting Of The Spirits (2010) wiolonczelisty Matta Haimovitza, nagranym z udziałem Johna McLaughlina oraz córki pianisty, Amaryllis Jarczyk. Płyta była nominowana do nagrody Grammy.
W kolejnych latach ukazywały się jego autorskie albumy, wydawane zarówno w Kanadzie, jak i w Polsce. Wśród najważniejszych znalazły się:
Things to Look For (1995)
Moments Musicaux (1997, z Kevinem Deanem, Neilem Swainsonem i André White’em)
Cliffs / Les Falaise (1998)
Fall Songs (2001) – poruszający, solowy album fortepianowy
Smoked Pianos (2011, w duecie z Johnem Stetchem)
Full Circle (2012, z Fraserem Hollinsem i Jimem Doxasem)
Round, Round & Round (2013)
W ostatnich latach szczególne znaczenie miała współpraca z sekcją rytmiczną Fraser Hollins – Jim Doxas, która stała się stałym trzonem jego zespołów. Jednocześnie nie porzucił całkowicie puzonu, do którego wracał niemal do końca życia.
Kanadyjski okres twórczości Jarczyka nie oznaczał zerwania z polskim środowiskiem. W jego dyskografii pozostają bezcenne nagrania ze Zbigniewem Seifertem, rejestracje Studia Jazzowego Polskiego Radia pod kierownictwem Jana „Ptaszyna” Wróblewskiego, a także współpraca z Marianną Wróblewską, Wojciechem Karolakiem i Novi Singers. Równolegle rozwijał projekty z lokalnymi muzykami kanadyjskimi, budując pozycję twórcy funkcjonującego pomiędzy dwiema tradycjami.
Coraz częściej odchodził od rozbudowanych, ściśle zaaranżowanych form na rzecz większej swobody improwizacyjnej. Albumy takie jak Smoked Pianos czy Full Circle pokazują ten zwrot ku większej otwartości brzmieniowej i dialogowi instrumentalnemu.
Jan Jarczyk zmarł 3 sierpnia 2014 roku w Montrealu po długiej walce z chorobą nowotworową. Do końca pozostał aktywny artystycznie i pedagogicznie. Okres kanadyjski był czasem dojrzałej syntezy – doświadczeń europejskich i amerykańskich, improwizacji i kompozycji, działalności scenicznej i akademickiej.
Muzeum Piosenki
